آژانس همکاری و هماهنگی ترکیه (TİKA) در بهار ۲۰۲۵ با برگزاری رویدادهایی چون جشنواره کودکان در بوسنی، جشنواره جهانی کودکان ترک، و مراسم روز حاکمیت ملی و کودک، راهبردی هوشمندانه برای نفوذ فرهنگی و سیاسی دنبال میکند.این فعالیتها، ظاهراً با اهداف خیرخواهانه، بخشی از استراتژی بلندمدت ترکیه برای تقویت جایگاه جهانی خود هستند. تمرکز بر کودکان، بهعنوان آیندهسازان جوامع، ابزاری کلیدی در این دیپلماسی نرم است.
تیکا و پیوندهای نسل آینده
TİKA با حمایت از برنامههایی مانند آموزش زبان ترکی برای کودکان در بوسنی و برگزاری جشنواره سالانه، ضمن ترویج فرهنگ و زبان ترکی یک پایگاه اجتماعی وفادار برای آینده ترکیه در این کشور ایجاد می کند.
همچنین میزبانی کودکانی از آلبانی، فلسطین و قرقیزستان در رویدادهای فرهنگی، به دنبال ایجاد خاطرات مثبت و دیدگاههای همدلانه نسبت به ترکیه است. این اقدامات، فراتر از کمکهای انساندوستانه، به پرورش نسلی علاقه مند به ارزشهای ترکیه کمک میکنند. بهویژه در مناطقی مانند فلسطین، این رویکرد ترکیه را بهعنوان یک بازیگر خیرخواه و بیطرف در صحنه جهانی معرفی میکند.
احیای هویت و نفوذ منطقهای
یکی دیگر از ابعاد مهم فعالیتهای TİKA، تلاش برای تقویت هویت فرهنگی و اتحاد منطقهای است. جشنواره کودکان جهان ترک نمونه بارز این تلاش است؛ رویدادی که کودکان را از کشورهای ترکزبان گرد هم میآورد.
با این کار، ترکیه نه تنها هویت مشترک ترکی را ترویج میدهد، بلکه خود را به عنوان مرکز فرهنگی و سیاسی این بلوک منطقهای معرفی میکند. این اقدام در بلندمدت میتواند به همکاریهای عمیقتر اقتصادی و سیاسی با این کشورها بینجامد و جایگاه ترکیه را در رقابت با قدرتهای دیگر مانند روسیه یا چین در آسیای مرکزی ارتقا بخشد.
جهانیسازی ارزشهای ملی و ترمیم چهره
TİKA همچنین از رویدادهایی مانند بزرگداشت روز حاکمیت ملی و کودک در ۲۳ آوریل ۲۰۲۵ ( ۳ اردیبهشت ۱۴۰۴) برای جهانیسازی ارزشهای ملی ترکیه و برجستهسازی میراث آتاتورک بهره میبرد.
با تقدیم این روز به کودکان جهان، ترکیه خود را به عنوان پیشگام در حقوق کودکان معرفی میکند. دعوت از کودکان کشورهای دیگر و به نمایش گذاشتن میهماننوازی، تصویری از یک کشور مدرن و انساندوست ارائه میدهد که میتواند در مذاکرات بینالمللی مؤثر باشد و به جذب سرمایهگذاری خارجی کمک کند.این رویکرد هوشمندانه همچنین به کاهش انتقادات بینالمللی از برخی سیاستهای داخلی ترکیه کمک میکند و چهرهای مثبت از این کشور به نمایش میگذارد.
نفوذ ژئوپلیتیک و چالشهای پیشرو
سرمایهگذاری ترکیه روی کودکان در نهایت میتواند به عنوان ابزاری برای نفوذ بلندمدت ژئوپلیتیک عمل کند. در مناطقی مانند بالکان (آلبانی و بوسنی) یا آفریقا (کنیا)، جایی که ترکیه با قدرتهای غربی و شرقی به رقابت میپردازد، این پروژهها به ایجاد پایگاههای اجتماعی وفادار به آنکارا کمک میکنند. آموزش و فرهنگ ابزارهایی کمهزینه اما بسیار مؤثر برای نفوذ هستند که کمتر از مداخلات نظامی یا اقتصادی مقاومت ایجاد میکنند.
با این حال، این استراتژی خالی از چالش نیست. برخی کشورها ممکن است این اقدامات را تلاشی برای نفوذ فرهنگی یا سیاسی بیش از حد تلقی کنند که میتواند به واکنشهای منفی منجر شود. پایداری مالی و انسانی این پروژهها نیز یک چالش مهم است؛ اگر TİKA نتواند حمایت بلندمدت را تضمین کند، تأثیر مثبت اولیه میتواند از بین برود. علاوه بر این، تمرکز بر کودکان کشورهای خاص (مانند فلسطین یا کشورهای ترکزبان) ممکن است اتهامات انتخابی عمل کردن را در پی داشته باشد، به خصوص اگر سایر مناطق نادیده گرفته شوند.
توازن ظریف در دیپلماسی کودک
در نهایت، پروژههای TİKA برای کودکان نشاندهنده ترکیبی هوشمندانه از دیپلماسی نرم، تقویت هویت فرهنگی و نفوذ ژئوپلیتیک است. ترکیه با بهرهگیری از کودکان به عنوان پلهای ارتباطی، به دنبال گسترش نفوذ خود به شکلی غیرمستقیم و بلندمدت است. موفقیت این استراتژی تا حد زیادی به توانایی ترکیه در حفظ توازن ظریف بین اهداف بشردوستانه و جاهطلبیهای سیاسی خود بستگی دارد، تا از واکنشهای منفی جلوگیری کرده و اعتبار بینالمللی خود را حفظ کند.
