در حالی که کمکهای توسعهای غرب غالباً با شروط سیاسی همچون اصلاحات دموکراتیک یا رعایت حقوق بشر با تعریف غربی همراه است، چین با رویکرد «عدم مداخله» و تمرکز بر آموزش و ظرفیتسازی، توانسته اعتماد بسیاری از کشورهای آفریقایی و آسیایی را جلب کند.نقش سیدکا در این فرآیند کلیدی است، زیرا این نهاد ضمن هماهنگسازی کمکهای خارجی، برنامههای آموزشی و علمی متنوعی را برای کشورهای شریک به اجرا میگذارد.
بورسیههای تحصیلی: ابزاری برای دیپلماسی آموزشی
یکی از مهمترین ابزارهای چین در تعامل با کشورهای جنوب جهانی، اعطای بورسیههای تحصیلی است. بر اساس گزارش وزارت آموزش چین، در سال ۲۰۱۸ بیش از ۶۰ هزار دانشجوی آفریقایی در چین مشغول به تحصیل بودند؛ رقمی که چین را به بزرگترین مقصد تحصیلی برای دانشجویان آفریقایی تبدیل کرد
این بورسیهها عمدتاً در رشتههای فنی، مهندسی و علوم کاربردی ارائه میشود، که نیاز فوری کشورهای درحال توسعه به آنها وجود دارد. سیدکا با همکاری وزارت آموزش چین، این برنامهها را با اهداف توسعهای کشورهای میزبان هماهنگ میکند.
سیدکا و دولت چین در سالهای اخیر سرمایهگذاری چشمگیری بر ایجاد مراکز تحقیقاتی مشترک در کشورهای آفریقایی و آسیایی داشتهاند. برای مثال، «مرکز نوآوری چین-آفریقا در علوم کشاورزی» در کنیا با هدف انتقال فناوریهای نوین کشاورزی ایجاد شد. همچنین چین در قالب برنامه «کمربند و راه علمی»، بیش از ۵۰ آزمایشگاه مشترک در کشورهای شریک راهاندازی کرده است که در حوزههایی همچون انرژیهای تجدیدپذیر، فناوری اطلاعات و زیستفناوری فعالیت دارند.
آموزشهای تخصصی کوتاهمدت
در کنار بورسیهها و مراکز تحقیقاتی، چین دورههای آموزشی کوتاهمدت برای کارمندان دولتی، کارشناسان فنی و مدیران کشورهای درحال توسعه برگزار میکند. طبق آمار سیدکا، تنها در سه سال گذشته بیش از ۱۰ هزار متخصص آفریقایی در حوزههای بهداشت، مهندسی و مدیریت عمومی در چین آموزش دیدهاند. این آموزشها غالباً با همکاری استانها و دانشگاههای محلی چین انجام میشود و از منظر سیاستی به تقویت روابط دولت به دولت و همچنین مردم به مردم کمک میکند.
این برنامههای علمی و آموزشی را باید بخشی از استراتژی کلان چین در «ابتکار کمربند و راه» دانست. در حالی که پروژههای زیربنایی سختافزاری تصویر چین را بهعنوان یک سرمایهگذار بزرگ تثبیت میکنند، سرمایهگذاری در حوزه آموزش، نسل آینده رهبران، محققان و مدیران کشورهای شریک را به چین پیوند میدهد.
پرورش نخبگان و نفوذ نرم
نسل جدیدی از دانشآموختگان آفریقایی و آسیایی که در چین تحصیل کردهاند، اکنون بهعنوان مدیران دولتی، کارآفرینان یا محققان در کشورهای خود فعالیت میکنند. این افراد اغلب دارای شبکههای حرفهای و فرهنگی گستردهای در چین هستند، که به افزایش نفوذ نرم چین در سطح جهان کمک میکند. بهعنوان مثال، بسیاری از وزرای کابینه در کشورهای آفریقایی، سابقه تحصیل در دانشگاههای چین را دارند؛ این مسأله یک مزیت راهبردی برای پکن محسوب میشود.
سیدکا با محوریت برنامههای آموزشی و علمی، نقش مهمی در تربیت نسل آینده نخبگان کشورهای جنوب جهانی ایفا میکند. اعطای بورسیهها، تأسیس مراکز تحقیقاتی مشترک و آموزشهای تخصصی، نه تنها ظرفیت علمی و فنی این کشورها را تقویت میکند، بلکه جایگاه چین را بهعنوان شریک توسعهای قابل اعتماد تثبیت میسازد. در آینده، این سیاست میتواند روابط بینالمللی را از مسیر نسل جدید رهبران و متخصصانی که تجربه چین را از نزدیک لمس کردهاند، به نفع پکن تغییر دهد.
